Wat is het verschil tussen de DMA en de DSA?

De DMA richt zich op de grootste digitale platformbedrijven — de zogeheten gatekeepers — en wil digitale markten eerlijker en meer contesteerbaar maken. De DSA geldt voor een veel bredere groep onlinediensten en heeft als doel de onlineomgeving veiliger te maken, illegale content aan te pakken en de grondrechten van gebruikers te beschermen. De twee wetten vullen elkaar aan: sommige diensten vallen onder beide, maar om verschillende redenen en met verschillende soorten regels.

Wie is een 'gatekeeper' onder de DMA?

Gatekeepers zijn grote aanbieders van kernplatformdiensten — zoals zoekmachines, app-stores en berichtendiensten — die fungeren als flessenhals tussen bedrijven en consumenten. De Europese Commissie bepaalt op basis van objectieve, kwantitatieve drempelwaarden of een bedrijf als gatekeeper wordt aangemerkt.

Welke boetes kunnen worden opgelegd bij overtreding van de DMA?

Bij overtreding van de DMA kan de Europese Commissie boetes opleggen tot 10% van de wereldwijde jaaromzet van het bedrijf. Bij herhaalde overtredingen kan dit oplopen tot 20%. Daarnaast zijn periodieke dwangsommen mogelijk tot 5% van de gemiddelde dagomzet. Bij systematische overtredingen kunnen ook structurele maatregelen worden opgelegd, waaronder — als laatste redmiddel — de verplichte verkoop van (delen van) een bedrijf.

Welke extra rechten geeft de DSA aan gebruikers van grote platforms?

Op platforms met meer dan 45 miljoen maandelijkse gebruikers in de EU mogen gebruikers kiezen voor een niet-gepersonaliseerde feed. Daarnaast gelden voor deze platforms strengere eisen rond advertentietransparantie, een verbod op gerichte advertenties op basis van gevoelige persoonsgegevens, en de plicht om brede maatschappelijke risico's te identificeren en aan te pakken.

Geldt de DSA ook voor kleine bedrijven?

Ja, de DSA is van toepassing op alle onlinediensten die actief zijn in de EU, maar de verplichtingen zijn proportioneel. Micro-ondernemingen en kleine ondernemingen vallen onder lichtere eisen, afgestemd op hun omvang, terwijl grotere platforms zwaardere verplichtingen hebben.

← Terug naar het overzicht

Bevestigd7 juni 2026AI-gegenereerd

DMA en DSA: de twee EU-wetten die het digitale speelveld in Europa veranderen

De Digital Markets Act en de Digital Services Act leggen nieuwe verplichtingen op aan grote digitale platforms in Europa. Wat regelen ze precies, hoe verschillen ze, en wat merken gebruikers en bedrijven in de BeNeLux er concreet van?

Kernpunten

De Digital Markets Act (DMA) richt zich op grote platformbedrijven die als 'gatekeeper' fungeren en legt hen concrete do's en don'ts op om digitale markten eerlijker te maken.
De Digital Services Act (DSA) stelt regels voor een breed scala aan onlinediensten om illegale content aan te pakken, transparantie te vergroten en gebruikersrechten te beschermen.
Bij overtreding van de DMA kan de Europese Commissie boetes opleggen tot 10% van de wereldwijde jaaromzet, of tot 20% bij herhaalde overtredingen.
De DSA vervangt 27 verschillende nationale regelingen door één Europees kader en stelt zwaardere eisen aan platforms met meer dan 45 miljoen maandelijkse gebruikers in de EU.

De Europese Unie heeft twee wetten ingevoerd die de spelregels voor digitale platforms fundamenteel veranderen: de Digital Markets Act (DMA) en de Digital Services Act (DSA). Ze vullen elkaar aan, maar richten zich op verschillende problemen.

De DMA stelt regels voor de grootste digitale bedrijven — de zogeheten gatekeepers. Dat zijn aanbieders van kernplatformdiensten zoals zoekmachines, app-stores en berichtendiensten, die als een flessenhals fungeren tussen bedrijven en consumenten. Gatekeepers moeten een lijst van verplichtingen (do's) en verboden (don'ts) naleven. De DMA trad in werking op 1 november 2022 en werd van toepassing op 2 mei 2023.

De DSA geldt voor een veel bredere groep: alle onlinediensten die Europese burgers dagelijks gebruiken, van marktplaatsen en sociale media tot reisplatforms. Het hoofddoel is een digitale ruimte die de grondrechten van burgers respecteert. De DSA vervangt 27 uiteenlopende nationale regelingen door één uniform Europees kader.

Wat betekent dit voor de BeNeLux?

Voor gebruikers en bedrijven in België, Nederland en Luxemburg gelden dezelfde regels als voor de rest van de EU — dat is precies de kern van het DSA-kader: één set regels voor de hele interne markt. Concreet betekent dit dat gebruikers in de BeNeLux meer controlemogelijkheden krijgen over hun online-ervaring, zoals het recht op niet-gepersonaliseerde feeds op grote platforms en duidelijkere uitleg bij verwijderde content. Bedrijven — ook kleinere — profiteren van rechtzekerheid: ze hoeven zich nog maar aan één Europees kader te houden in plaats van aan uiteenlopende nationale regels. Kleine en middelgrote ondernemingen krijgen bovendien lichtere verplichtingen op basis van hun omvang.

De DMA: gatekeepers aan banden

Niet elk groot bedrijf valt automatisch onder de DMA. De Europese Commissie hanteert objectieve, kwantitatieve drempelwaarden om te bepalen of een bedrijf als gatekeeper wordt aangemerkt. Zodra een bedrijf aan die drempels voldoet, moet het dit melden bij de Commissie. De Commissie heeft vervolgens 45 werkdagen om een besluit te nemen over de aanwijzing. Na aanwijzing hebben gatekeepers maximaal zes maanden om hun diensten in lijn te brengen met de verplichtingen.

Do's (verplichtingen) voor gatekeepers — voorbeelden uit de bronnen:

Derde partijen toestaan te interopereren met de eigen diensten in bepaalde situaties (interoperabiliteit).
Zakelijke gebruikers toegang geven tot de data die zij op het platform genereren.
Adverteerders en publishers voorzien van de tools en informatie die zij nodig hebben voor onafhankelijke verificatie van hun advertenties.
Zakelijke gebruikers toestaan hun aanbod ook buiten het platform te promoten en contracten te sluiten.

Don'ts (verboden) voor gatekeepers — voorbeelden uit de bronnen:

Eigen diensten of producten bevoorrechten in rankings boven vergelijkbare aanbiedingen van derden.
Consumenten beletten om verbinding te maken met bedrijven buiten het platform.
Gebruikers verhinderen om voorgeïnstalleerde software of apps te verwijderen.
Eindgebruikers buiten de kernplatformdienst tracken voor gerichte advertenties zonder effectieve toestemming.

Om bij te houden dat de regels meegroeien met de snel veranderende digitale sector, kan de Commissie marktonderzoeken uitvoeren. Daarmee kan zij nieuwe gatekeepers aanwijzen, verplichtingen dynamisch aanpassen en remedies ontwerpen bij systematische overtredingen.

Sancties bij overtreding van de DMA:

Boetes tot 10% van de wereldwijde jaaromzet.
Bij herhaalde overtredingen: tot 20% van de wereldwijde jaaromzet.
Periodieke dwangsommen tot 5% van de gemiddelde dagomzet.
Bij systematische overtredingen kunnen ook niet-financiële maatregelen worden opgelegd, zoals gedragsmaatregelen of — als laatste redmiddel — structurele maatregelen, waaronder de verplichte verkoop van (onderdelen van) een bedrijf.

De DMA vervangt of wijzigt de bestaande EU-mededingingsregels niet; beide blijven naast elkaar van kracht.

De DSA: veiligere onlineomgeving voor iedereen

De DSA richt zich niet op marktmacht, maar op de veiligheid en betrouwbaarheid van het digitale ecosysteem. De verplichtingen zijn proportioneel: kleinere bedrijven — waaronder micro-ondernemingen en kleine ondernemingen — vallen onder lichtere eisen, terwijl de zwaarste regels gelden voor platforms met meer dan 45 miljoen maandelijkse gebruikers in de EU.

Rechten voor gebruikers onder de DSA:

Transparantie bij content-verwijdering: platforms moeten uitleggen waarom content is verwijderd of gesuspendeerd.
Beroepsmogelijkheden: gebruikers kunnen een moderatiebeslissing aanvechten via het platform zelf of een buitengerechtelijke geschillenbeslechtingsinstantie.
Eenvoudig melden van illegale content via een gebruiksvriendelijk mechanisme op het platform.
Verbeterde bescherming voor minderjarigen, inclusief een volledig verbod op gerichte advertenties aan kinderen.
Op grote platforms (meer dan 45 miljoen maandelijkse gebruikers in de EU) kunnen gebruikers kiezen voor een niet-gepersonaliseerde feed.
Advertenties moeten duidelijk als zodanig worden gelabeld, inclusief wie ze plaatst en waarom de gebruiker ze ziet; advertenties op basis van gevoelige persoonsgegevens (zoals seksuele geaardheid, religie of ras) zijn verboden.
Verbod op dark patterns: misleidende ontwerptactieken zoals agressieve pop-ups of verwarrende toestemmingsknoppen zijn niet langer toegestaan.
Marktplaatsen moeten de contactgegevens van verkopers verifiëren en tonen.

Voordelen voor bedrijven onder de DSA:

Één uniform kader voor de hele EU biedt rechtszekerheid en maakt schaalvergroting over de interne markt eenvoudiger.
Proportionele verplichtingen: de eisen zijn afgestemd op de rol, omvang en impact van de dienst.
Vereenvoudigd melden van illegale content, inclusief de mogelijkheid om de status van 'trusted flagger' te verkrijgen, waardoor meldingen prioriteit krijgen bij platforms.
Nieuwe beroepsmechanismen beschermen bedrijven tegen onterechte moderatiebeslissingen.

Specifieke eisen voor de grootste platforms (meer dan 45 miljoen maandelijkse EU-gebruikers): Zij moeten brede risico's identificeren en analyseren, waaronder de verspreiding van illegale content, bedreigingen voor grondrechten, en risico's voor mediavrijheid, pluralisme, openbare veiligheid en verkiezingen.

Tijdlijn DMA

December 2020: voorstel Europese Commissie.
14 september 2022: aangenomen door Europees Parlement en Raad.
12 oktober 2022: gepubliceerd in het Publicatieblad van de EU.
1 november 2022: in werking getreden.
2 mei 2023: van toepassing geworden.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen de DMA en de DSA?: De DMA richt zich op de grootste digitale platformbedrijven — de zogeheten gatekeepers — en wil digitale markten eerlijker en meer contesteerbaar maken. De DSA geldt voor een veel bredere groep onlinediensten en heeft als doel de onlineomgeving veiliger te maken, illegale content aan te pakken en de grondrechten van gebruikers te beschermen. De twee wetten vullen elkaar aan: sommige diensten vallen onder beide, maar om verschillende redenen en met verschillende soorten regels.
Wie is een 'gatekeeper' onder de DMA?: Gatekeepers zijn grote aanbieders van kernplatformdiensten — zoals zoekmachines, app-stores en berichtendiensten — die fungeren als flessenhals tussen bedrijven en consumenten. De Europese Commissie bepaalt op basis van objectieve, kwantitatieve drempelwaarden of een bedrijf als gatekeeper wordt aangemerkt.
Welke boetes kunnen worden opgelegd bij overtreding van de DMA?: Bij overtreding van de DMA kan de Europese Commissie boetes opleggen tot 10% van de wereldwijde jaaromzet van het bedrijf. Bij herhaalde overtredingen kan dit oplopen tot 20%. Daarnaast zijn periodieke dwangsommen mogelijk tot 5% van de gemiddelde dagomzet. Bij systematische overtredingen kunnen ook structurele maatregelen worden opgelegd, waaronder — als laatste redmiddel — de verplichte verkoop van (delen van) een bedrijf.
Welke extra rechten geeft de DSA aan gebruikers van grote platforms?: Op platforms met meer dan 45 miljoen maandelijkse gebruikers in de EU mogen gebruikers kiezen voor een niet-gepersonaliseerde feed. Daarnaast gelden voor deze platforms strengere eisen rond advertentietransparantie, een verbod op gerichte advertenties op basis van gevoelige persoonsgegevens, en de plicht om brede maatschappelijke risico's te identificeren en aan te pakken.
Geldt de DSA ook voor kleine bedrijven?: Ja, de DSA is van toepassing op alle onlinediensten die actief zijn in de EU, maar de verplichtingen zijn proportioneel. Micro-ondernemingen en kleine ondernemingen vallen onder lichtere eisen, afgestemd op hun omvang, terwijl grotere platforms zwaardere verplichtingen hebben.