Wat is cloud computing precies?

Cloud computing is het aanbieden van rekenkracht, opslag en software via het internet, op aanvraag en zonder dat de gebruiker zelf servers beheert. De ISO omschrijft het als toegang tot een schaalbare en elastische pool van deelbare fysieke of virtuele middelen met zelfbediening op aanvraag.

Wat is het verschil tussen IaaS, PaaS en SaaS?

Bij IaaS (Infrastructure as a Service) huurt de klant virtuele servers en opslag. PaaS (Platform as a Service) voegt daar een ontwikkelomgeving aan toe, zodat ontwikkelaars applicaties kunnen bouwen zonder infrastructuurbeheer. SaaS (Software as a Service) levert kant-en-klare software via het internet, zonder lokale installatie.

Wat is het verschil tussen een publieke, private en hybride cloud?

Een publieke cloud is gedeelde infrastructuur beheerd door een externe aanbieder. Een private cloud is exclusief voor één organisatie. Een hybride cloud combineert beide vormen.

Hoeveel Europese bedrijven gebruiken al clouddiensten?

Volgens Eurostat-cijfers gebruikte in 2023 45,2% van de Europese bedrijven clouddiensten, een stijging van 4,2 procentpunt ten opzichte van 2021. Grote bedrijven lopen voorop met 77,6%, gevolgd door middelgrote (59%) en kleine bedrijven (41,7%). Het EU-doel is 75% tegen 2030.

Wat doet de EU om Europese cloudafhankelijkheid te verminderen?

De Europese Commissie werkt aan meerdere maatregelen: de voorgestelde Cloud and AI Development Act (CADA) wil de EU-datacentercapaciteit verdrievoudigen, de Data Act aanpakt vendor lock-in en bevordert overstappen tussen aanbieders, en ENISA ontwikkelt een Europees cyberbeveiligingscertificeringsschema (EUCS) voor clouddiensten.

← Terug naar het overzicht

CloudSamenvatting

9 juni 2026AI-gegenereerdGeverifieerd Lire en français

Cloud computing uitgelegd: wat het is, hoe het werkt en waarom Europa er beleid op maakt

Van servers op afstand tot Europese digitale soevereiniteit: een toegankelijke gids over cloud computing, de servicemodellen IaaS, PaaS en SaaS, de implementatievormen en het EU-beleid dat de afhankelijkheid van grote cloudaanbieders wil verminderen.

Kernpunten

Cloud computing biedt via het internet toegang tot schaalbare reken-, opslag- en softwarediensten zonder dat gebruikers de onderliggende hardware zelf beheren.
De drie servicemodellen zijn IaaS (infrastructuur), PaaS (platform) en SaaS (software), te combineren met publieke, private of hybride implementaties.
In 2023 gebruikte 45,2% van de Europese bedrijven clouddiensten; het EU-doel is 75% tegen 2030.
De Europese Commissie werkt aan wetgeving en certificering om vendor lock-in te beperken en Europese cloudcapaciteit te vergroten.

Cloud computing is het aanbieden van rekenkracht, opslag en software via het internet, op aanvraag en zonder dat de gebruiker zelf servers hoeft te beheren. De Internationale Organisatie voor Normalisatie (ISO) omschrijft het als 'een paradigma voor netwerktoegang tot een schaalbare en elastische pool van deelbare fysieke of virtuele middelen met zelfbedieningsprovisioning en -beheer op aanvraag'.

Het Amerikaanse normalisatie-instituut NIST identificeerde vijf kernkenmerken: zelfbediening op aanvraag, brede netwerktoegang, pooling van middelen over meerdere gebruikers, snelle elasticiteit (snel op- en afschalen) en gemeten gebruik waarbij kosten meeschalen met het verbruik.

Servicemodellen: IaaS, PaaS en SaaS

Drie lagen domineren het cloudlandschap:

De klant beheert zelf het besturingssysteem en de applicaties.
PaaS (Platform as a Service): bovenop de infrastructuur biedt de aanbieder ook een ontwikkelomgeving, zodat organisaties applicaties kunnen bouwen zonder zich te bekommeren om de onderliggende hardware.
SaaS (Software as a Service): kant-en-klare software die via de browser of app wordt gebruikt, zonder lokale installatie.

Implementatiemodellen

Wat betekent dit voor de BeNeLux?

Europese bedrijven en overheden — ook in de BeNeLux — zijn in toenemende mate afhankelijk van een beperkt aantal grote cloudaanbieders. De Europese Commissie wil dit adresseren via wetgeving die vendor lock-in aanpakt, Europese cloudcapaciteit vergroot en een certificeringskader voor cloudbeveiliging introduceert. Voor BeNeLux-organisaties die clouddiensten afnemen of aanbesteden, zijn de EU-regels over gegevensoverdracht, interoperabiliteit en publieke aanbestedingscriteria direct relevant.

Geschiedenis in het kort

De conceptuele wortels van cloud computing liggen in de jaren zestig, met time-sharing op mainframes. De term 'cloud computing' dook op in 1996 in een businessplan van Compaq. In de jaren 2000 nam het concrete vorm aan: Amazon Web Services (AWS) startte in 2002, gevolgd door Amazon S3 en EC2 in 2006. Microsoft lanceerde Azure in 2010. In 2008 ontwikkelde NASA de eerste open-source software voor private en hybride clouds, wat mede aan de basis lag van het OpenStack-project dat Rackspace en NASA in 2010 samen startten.

Voordelen en risico's

Volgens Wikipedia kan cloud computing de time-to-market verkorten doordat aanbieders vooraf geconfigureerde tools, schaalbare middelen en beheerde diensten leveren. Organisaties kunnen zo kapitaaluitgaven aan fysieke infrastructuur omzetten naar operationele kosten die meeschalen met het gebruik. Cloudplatforms bieden ook toegang tot diensten als kunstmatige intelligentie, data-analyse en machine learning die anders aanzienlijke eigen investering zouden vereisen.

Tegelijk brengt cloud computing risico's mee: afhankelijkheid van één aanbieder (vendor lock-in), vragen over de locatie en beveiliging van gegevens, en energieverbruik van grote datacenters.

Het EU-beleidskader

De Europese Commissie heeft cloud computing tot strategisch beleidsthema gemaakt. Uit Eurostat-cijfers (2023) blijkt dat 45,2% van de Europese bedrijven clouddiensten gebruikte, een stijging van 4,2 procentpunt ten opzichte van 2021. De adoptie verschilt sterk naar bedrijfsgrootte: 77,6% van grote ondernemingen, 59% van middelgrote en 41,7% van kleine bedrijven.

In het kader van de Digital Decade stelt de EU twee doelen voor 2030:

75% van de Europese bedrijven gebruikt cloud- en edge-technologieën.
10.000 klimaatneutrale en hoogbeveiligde edge-nodes zijn uitgerold in Europa.

Edge computing — het verwerken van data dichter bij de gebruiker, in 'slimme apparaten' — wordt als complement van cloud computing gezien. De Commissie verwacht dat binnenkort 80% van alle data verwerkt wordt via edge computing.

Cloud and AI Development Act (CADA)

In juni 2026 presenteerde de Commissie een voorstel voor de Cloud and AI Development Act (CADA). Het doel is de EU-datacentercapaciteit ten minste te verdrievoudigen binnen vijf tot zeven jaar en de behoeften van Europese bedrijven en overheden volledig te dekken tegen 2035. CADA wil de vergunningverlening voor datacenters stroomlijnen, energiezuinigheid bevorderen en innovatieve koel- en energiebeheeroplossingen stimuleren. Tegelijk bevat het voorstel een EU-breed cloudbeleid voor overheidsopdrachten, bedoeld om Europese cloudaanbieders te laten groeien en hoogbeveiligde cloudcapaciteit voor kritieke toepassingen te prioriteren.

Vendor lock-in en de Data Act

De Data Act bevat maatregelen om overstappen tussen cloudaanbieders sneller, kosteloos en technisch soepeler te maken. De wet beoogt ook interoperabiliteit te vergroten en waarborgen te bieden bij internationale gegevensoverdrachten.

Cybersecurity en certificering

Het Europese cybersecurityagentschap ENISA werkt, in het kader van de Cybersecurity Act, aan een Europees cyberbeveiligingscertificeringsschema voor clouddiensten (EUCS). Dat schema moet bedrijven, overheden en burgers meer zekerheid geven over de beveiliging van hun gegevens, ongeacht waar die worden opgeslagen of verwerkt.

Europese Data Strategie en cloudinfrastructuur

Via de Europese Data Strategie investeert de EU in een Important Project of Common European Interest (IPCEI) dat energiezuinige en betrouwbare cloudinfrastructuren wil bundelen. Daarnaast wordt Simpl ontwikkeld: open-source middleware voor cloud-to-edge-federaties die ook de kernsoftware vormt voor Europese data spaces. De Commissie werkt verder aan een EU Cloud Rulebook — één Europees kader met bindende en niet-bindende regels voor cloudgebruikers en -aanbieders — en een leidraad voor de publieke aanbesteding van gegevensverwerkingsdiensten.

Veelgestelde vragen

Wat is cloud computing precies?: Cloud computing is het aanbieden van rekenkracht, opslag en software via het internet, op aanvraag en zonder dat de gebruiker zelf servers beheert. De ISO omschrijft het als toegang tot een schaalbare en elastische pool van deelbare fysieke of virtuele middelen met zelfbediening op aanvraag.
Wat is het verschil tussen IaaS, PaaS en SaaS?: Bij IaaS (Infrastructure as a Service) huurt de klant virtuele servers en opslag. PaaS (Platform as a Service) voegt daar een ontwikkelomgeving aan toe, zodat ontwikkelaars applicaties kunnen bouwen zonder infrastructuurbeheer. SaaS (Software as a Service) levert kant-en-klare software via het internet, zonder lokale installatie.
Wat is het verschil tussen een publieke, private en hybride cloud?: Een publieke cloud is gedeelde infrastructuur beheerd door een externe aanbieder. Een private cloud is exclusief voor één organisatie. Een hybride cloud combineert beide vormen.
Hoeveel Europese bedrijven gebruiken al clouddiensten?: Volgens Eurostat-cijfers gebruikte in 2023 45,2% van de Europese bedrijven clouddiensten, een stijging van 4,2 procentpunt ten opzichte van 2021. Grote bedrijven lopen voorop met 77,6%, gevolgd door middelgrote (59%) en kleine bedrijven (41,7%). Het EU-doel is 75% tegen 2030.
Wat doet de EU om Europese cloudafhankelijkheid te verminderen?: De Europese Commissie werkt aan meerdere maatregelen: de voorgestelde Cloud and AI Development Act (CADA) wil de EU-datacentercapaciteit verdrievoudigen, de Data Act aanpakt vendor lock-in en bevordert overstappen tussen aanbieders, en ENISA ontwikkelt een Europees cyberbeveiligingscertificeringsschema (EUCS) voor clouddiensten.